Dzielnice Pragi - Josefov

Josefov leżący w centralnej Pradze, w zasadzie w obrębie Starego Miasta (graniczący z nim od północy), jest dawną dzielnicą żydowską, zwaną też Żydowskim Miastem. W ciągu ośmiu wieków jej historii zamieszkiwała ją jedna z największych europejskich społeczności żydowskich. Swój obecny wygląd zawdzięcza przede wszystkim wielkim falom przebudowy i wyburzeń, jakie przetoczyły się przez nią w XIX i XX wieku. Cenne zabytki przetrwały wojenną zawieruchę tylko dlatego, że Hitler podjął decyzję o utworzeniu w Pradze Muzeum Wymarłej Rasy.

Wg najstarszych kronik miejskich, już około 1091 roku istniały w Pradze dwie osady żydowskie, które mieściły się niedaleko Rynku Starego Miasta. W owych osadach Żydzi wytworzyli własne systemy samorządu oparte na gminach wyznaniowych, które prowadziły własne synagogi i szkoły.

W roku 1096, podczas trwania pierwszej wyprawy krzyżowej, doszło w Pradze do pogromu Żydów. Od tego momentu względy społeczne, religijne i gospodarcze doprowadziły do pewnej przymusowej izolacji tych części miasta od jego głównych ulic i rdzennych mieszkańców. W roku 1215 dzielnicę otoczono murem i na mocy postanowień soboru laterańskiego II nazwano gettem.

Izolacja ta nie miała jednak negatywnego wpływu na rozwój gospodarczy i kulturalnych tych części Pragi. Wręcz przeciwnie, wydały one tak znakomite postaci mające wpływ nie tylko na życie miasta, ale i całego średniowiecznego świata jak: Jehuda bez Bazalel (naukowiec, matematyk i astronom), Dawid Gans (astronom i kronikarz), Abigor Karo (poeta), Jesef del Medigo (filozof i podróżnik) i inni. Za panowania cesarza Rudolfa II (1576-1612) Żydom praskim wiodło się najlepiej. Doradcą ekonomicznym cesarza był wtedy jeden z najbogatszych ludzi w całych Czechach, burmistrz Josefova, Mordechaj Maisel.

Wewnątrz Żydowskiego Miasta życie skupiało się wokół synagog. Główna, zwana Staronową Synagogą zachowała się do dnia dzisiejszego w swej niemal pierwotnej postaci. W połowie XV wieku zlikwidowano cmentarz żydowski mieszczący się poza granicą dzielnicy, co spowodowało konieczność chowania zmarłych w jej obrębie. W ten sposób powstał unikatowy na skalę światową cmentarz żydowski.

Nazwę Josefof nadali swemu miastu sami Żydzi, na cześć cesarza Józefa II, który wydał edykt o tolerancji, znoszący nakaz noszenia przez Żydów oznaczeń na ubraniach, odróżniających ich od chrześcijan. Zlikwidowano wtedy bramy getta i zezwolono na uczęszczanie dzieci żydowskich do miejskich szkół.

W roku 1848, w wyniku Wiosny Ludów Żydzi otrzymali prawa obywatelskie i polityczne, a Żydowskie Miasto zostało włączone do granic Pragi jako dzielnica miejska Josefov. Po 1896 roku nastąpiła bezlitosna przebudowa urbanistyczna, która doprowadziła do powstania ogromnej ilości secesyjnych kamienic czynszowych. Przebudowie oparły się tylko kilka synagog, cmentarz i ratusz. Stało się tak w wyniku zezwolenia na osiedlanie się Żydów w innych częściach miasta, z czego ci najbogatsi skorzystali natychmiast. Domy powoli pustoszały, stając się siedliskiem jedynie tych najbiedniejszych i ortodoksyjnych. Na zwolnione przez Żydów miejsca przybywała biedota z całej Pragi.

Praska społeczność żydowska przestała istnieć w czasie II wojny światowej, kiedy to w wyniku holokaustu zostali oni wywiezieni przede wszystkim do obozów koncentracyjnych w Terezinie i Oświęcimiu. Po dawnych mieszkańcach pozostały tylko zabytki.

Najbardziej interesujące miejsca dzielnicy Josefov to przede wszystkim:

• miejsce urodzin Franza Kafki
• Synagoga Wysoka(Vysoká Synagoga)
• Ratusz Żydowski (Żidovska Radnice) z zegarem odmierzającym czas w przeciwną stronę
• Synagoga Klausa (Klauzová Synagoga)
• Synagoga Maisla (Maislova Synagoga) obecnie muzeum
• Synagoga Pinkasa (Pinkasova Synagoga) obecnie miejsce pamięci ofiar Holokaustu
• Synagoga Hiszpańska (Spanělská Synagoga) z mauretańskim wystrojem wnętrz
• Stary Cmentarz Żydowski (Starý Żidovský Hřbitov) czynny od XV do XVIII wieku, najstarszy ocalały cmentarz żydowski w Europie
• Synagoga Staronowa (Staronová Synagoga)